Monthly Archives : May 2009

Το Ederlezi στον τύπο της Θράκης

Από την Πολιτική εφημερίδα «Xanthi News» , Ημερομηνία Παρασκευή 8 Μαΐου 2009, Αρ. Φύλλου 1417, Έτος 7ο
Τίτλος Δημοσιεύματος: «Η μεγαλύτερη γιορτή των Ρομά αναβίωσε στο Δροσερό»

Από την τοπική εφημερίδα «Θράκη», ημερομηνία Παρασκευή 8 Μαΐου 2009
Τίτλος Δημοσιεύματος: «Εντερλέζι: Γιορτή τιμής από τους Ρομά»

Από την τοπική εφημερίδα «Μαχητής Θράκης», Ημερομηνία Σάββατο 9 Μαΐου 2009
Τίτλος Δημοσιεύματος: “Οι Ρομά του Δροσερού γιόρτασαν τον ερχομό της Άνοιξης με το «Εντερλέζι»

Από την τοπική εφημερίδα Κομοτηνής «Ο Χρόνος», Ημερομηνία Παρασκευή 8 Μαΐου 2009
Τίτλος δημοσιεύματος: «Οι Ρομά ξεφάντωσαν»

Από την τοπική εφημερίδα «Παρατηρητής της Θράκης», ημερομηνία Παρασκευή 8 Μαΐου 2009
Τίτλος Δημοσιεύματος: «Η μεγαλύτερη γιορτή των ρομά»

Το Εντερλέζι στο Δροσερό της Ξάνθης το 2009

Το «Εντερλέζι», για τους τσιγγάνους είναι η γιορτή της άνοιξης. Γιορτάζεται στις 6 Μαΐου, την ημέρα του Αγίου Γεωργίου, σύμφωνα με το παλιό ημερολόγιο. Την ημέρα αυτή, κάθε νοικοκυριό σφάζει ένα πρόβατο, ως τάμα, για την υγεία ενός παιδιού. Με το αίμα του προβάτου σχηματίζουν μία μικρή βούλα στο μέτωπο του παιδιού που γιατρεύτηκε.

Το Εντερλέζι των Τσιγγάνων της Θράκης ταυτίζεται με το Χιδερελέζ (Hiderellez), γιορτή των Μπεκτασήδων και Κιζιλμπασήδων της Δυτικής Θράκης την ημέρα του Αγίου Γεωργίου. Το όνομα Χιδερελέζ παράγεται από το ονόματα Χιζίρ (Hizir) που είναι κατά την αντίληψη των Μπεκτασήδων το όνομα του προφήτη που προστατεύει τις θάλασσες και Ελλέζ ή Ιλίας δηλαδή Ηλίας, τον οποίο θεωρούν προστάτη της θάλασσας.

Οι Μπεκτασήδες λάτρευαν τον προφήτη Ηλία, ίσως γιατί τα τάγματα αυτά είχαν επίδραση της Παλαιάς Διαθήκης και της παράδοσης των λαών της μέσης Ανατολής. Στους Μπεκτασήδες όμως της Μικράς Ασίας και ιδιαίτερα της Θράκης, ο Προφήτης Ηλίας συχνά ταυτίζεται με τον Αή – Γιώργη τον καβαλάρη.

Στο Δροσερό της Ξάνθης, εκείνη την ημέρα η οικογένεια αγοράζει ένα αρνί περίπου μία εβδομάδα πριν. Την προηγούμενη βραδιά από την Γιορτή το αρνάκι έρχεται στο σπίτι της οικογένειας, γιατί σύμφωνα με το έθιμο, πρέπει να κοιμηθεί μία βραδιά ζωντανό στο σπίτι.

Την επόμενη μέρα, το σφάζει ένας που ξέρει και του δίνουν χρήματα για αυτό , ως «μπαξίσι». Αυτός το καθαρίζει και η μαμά και οι γυναίκες της οικογένειας το μαγειρεύουν ολόκληρο ψητό (δεν τεμαχίζεται όπως συμβαίνει σε μία άλλη γιορτή το Μπαλ – Παναίρ). Το αρνί γίνεται ως τάμα ετήσιο για κάποιο παιδί της οικογένειας. Στην γιορτή αυτή το παιδί φοράει καλά ή καινούρια ρούχα και όλοι του δίνουν ευχές για υγεία.

Στιγμιότυπο από το Ederlezi του 2009 στον χώρο του Συλλόγου. Το αρνί είναι το «τάμα» που κάνει κάθε οικογένεια για την καλή υγεία ενός παιδιού.

 

Στιγμιότυπο από τον εξωτερικό χώρο του Συλλόγου. Οι γυναίκες τεμαχίζουν το ψητό.

Μέλη του Συλλόγου μαγειρεύουν το ψητό.

Το πρωί της προηγούμενης μέρας σε όλο τον οικισμό, κορίτσια ανύπαντρα μαζεύουν τα λουλούδια και τα βάζουν μέσα σε ένα μπακιρένιο καζάνι με νερό. Μετά το γυρίζουν σε όλο τον οικισμό το καζάνι και κάθε κοπέλα ελεύθερη ή μη ρίχνει μέσα ένα αντικείμενο και κρυφά από μέσα της, το ονοματίζει (δηλαδή το συνδυάζει με κάποιο όνομα ενός πολύ αγαπητού προσώπου). Στην συνέχεια, το σκεπάζουν με ένα μαντήλι , συνήθως κόκκινο, και το καζάνι το κρύβουν στο σημείο από το οποίο μάζεψαν τα λουλούδια, για να δουν τα αστέρια και να βγουν στην συνέχεια καλά μηνύματα.

Οι ανύπαντρες κοπέλες μαζεύουν λουλούδια.

Την άλλη μέρα, που είναι το «Εντερλέζι», μετά το φαγητό, μαζεύονται όλα τα κορίτσια σε ένα συγκεκριμένο σημείο, π.χ. στην πλατεία και κάθονται γύρω – γύρω από το καζάνι. Μια κοπέλα, βάζει το κεφάλι της πάνω από το καζάνι, το σκεπάζει με το μαντήλι και πιάνει ένα αντικείμενο, χωρίς να το φανερώσει. Ένα από τα τριγύρω κορίτσια λέει ένα στιχάκι για οποίο θέμα θέλει και στην συνέχεια αυτή που είναι κάτω από το μαντήλι, φανερώνει το αντικείμενο. Σε όποια ανήκει το αντικείμενο, το σχετικό στιχάκι κάτι της φανερώνει. Αυτό συνεχίζεται μέχρι να τελειώσουν όλα τα αντικείμενα μέσα από το καζάνι. Στο τέλος τα κορίτσια βρέχονται και όποια καταβραχεί, εκείνη θα παντρευτεί την χρονιά εκείνη.

Η γιορτή που άφησε ιστορία στον οικισμό του Δροσερού ήταν το Εντερλέζι του 2009. Τον οικισμό τον επισκέφτηκαν Ξανθιώτες που δεν είχαν έρθει ξανά στο Δροσερό. Ανάμεσα στους επισκέπτες ήταν ο Περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης κ. Δημήτρης Σταμάτης, ο οποίος συνοδευόταν από τον κ. Ακριτίδη, προϊστάμενο της Εισαγγελίας Εφετών Θράκης, ο κ. Αλέξανδρος Αλεξανδρής, καθώς και πλήθος κόσμου.

H κα. Σουλεϊμάν με τον κ. Σταμάτη, στην πλατεία του Δροσερού για τον εορτασμό του “Ederlezi” το 2009.

Επίσης τον οικισμό επισκέφτηκαν ο κ. Παπαιωάννης και ο Σύλλογος διδασκόντων του νυχτερινού γυμνασίου Ξάνθης, μαζί με πλήθος μαθητών. Την εκδήλωση διοργάνωσε ο Σύλλογος Ρομά Γυναικών «Η ΕΛΠΙΔΑ», με γυναίκες και νεαρά κορίτσια να συμμετέχουν με ενθουσιασμό στις προετοιμασίες της γιορτής. Οι γυναίκες του Συλλόγου μαγείρεψαν αρνιά όπως συνηθίζεται και έναν πιλάφι με μοσχάρι, το λεγόμενο κουρμπάνι, ενώ τα νεαρά κορίτσια ανέλαβαν να στολίσουν τα τραπέζια και να χορέψουν με τις στολές που ράψανε οι γυναίκες ειδικά για την εκδήλωση αυτή. Στην προετοιμασία αυτή συμμετείχαν επίσης, με ενθουσιασμό όλα τα μέλη, οι επισκέπτες και οι μαθητές.

Στον εορτασμό του “Ederlezi” το 2009, παραβρέθηκαν και μη Ρομά επισκέπτες και μαθητές από την πόλη της Ξάνθης.

Τα πεντανόστιμα φαγητά και το γλυκόπιοτο κρασί που προσφέρθηκαν στους επισκέπτες, μαζί με τους ήχους από τις μουσικές που έπαιξαν οι οργανοπαίχτες του Δροσερού και ο γνωστός μουσικός Ferus Mustafov, από την ταινία «Ο καιρός των Τσιγγάνων», κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον όσων βρέθηκαν στο Δροσερό, ως τις πρωινές ώρες.

Νεαρές τσιγγάνες με τις παραδοσιακές φορεσιές τους, λικνίζονται στους ρυθμούς του χορού.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA